Levenscafé: de diepte in tijdens een goed gesprek

Levenscafé: de diepte in tijdens een goed gesprek 
 
Op eigen wijze ouder worden. Daar horen goede gesprekken bij, over de belangrijke dingen van het leven. Voor bewoners die de diepte in willen, is er op vijf locaties van Vereen maandelijks het Levenscafé. Deelnemer Frans Dik gaat er elke maand naartoe: ‘Het Levenscafé doet recht aan wat een mens nodig heeft’. 
 
‘Wat is het verhaal achter je sieraden?’ Die vraag stond centraal tijdens één van de edities van het Levenscafé op de Kievitsbloem. Het is de favoriete editie van deelnemer Janny Lindeboom. ‘Ja, die keer over de sieraden vond ik heel mooi’, zegt ze. ‘Iedereen had een ander verhaal. Ikzelf draag een kettinkje met as van mijn man en heb daarover verteld. Een andere vrouw had het horloge van haar overleden man mee. Het klokje stond op het tijdstip van zijn overlijden. Want op het moment dat hij stierf, was ook het horloge ermee gestopt.’ 
Jaap Tulen, net als Janny een trouwe bezoeker van het Levenscafé, reageert: ‘ik heb zelf ook zoiets meegemaakt. Ik liep op mijn werk en ineens had ik een zweepslag. Een paar uur later kreeg ik bericht dat mijn moeder er niet meer was.’ 
 
Herkenning en troost 
Het gesprek tussen Janny en Jaap laat precies zien wat het Levenscafé doet: praten over meer dan koetjes en kalfjes. En dat op een spontane, ongedwongen manier. Op uitnodiging van geestelijk verzorger Eelkje Mellema komt een groep van zo’n tien bewoners bij elkaar. Met een kop koffie of thee erbij gaan ze aan de hand van een thema in gesprek. Jaap: ‘Op de afdeling waar ik woon, kan ik niet met iedereen praten, maar met de mensen die naar het Levenscafé komen wel.’  
De deelnemers gaan de diepte in en troosten elkaar als dat nodig is. Deelnemer Frans Dik zegt: ‘Het Levenscafé doet recht aan wat een mens nodig heeft’. Jaap: ‘En je merkt hier dat je niet alleen bent. Al zeg je geen woord en luister je alleen naar de rest, je bent niet alleen’. Frans: ‘Én, als je elkaar later tegenkomt, dan zwaai je. Want nu ken je elkaar.’ 
 
De diepte in  
Kievitsbloem is niet de enige locatie van Vereen dat het Levenscafé organiseert. Op nog vier andere locaties gebeurt dit ook maandelijks. ‘Het Levenscafé staat los van religie’, benadrukt Eelkje. ‘Natuurlijk kan geloof ter sprake komen, maar het maakt niet uit wat iemands achtergrond is. Het is voor iedereen die van een goed gesprek houdt.’ 
Liefde, verlies, keuzes maken of levensvragen. Het zijn onderwerpen die al pratend de revue passeren tijdens het Levenscafé. Om tot verdieping te komen, kiest Eelkje, soms samen met de deelnemers, iedere maand een ander thema. ‘Vriendschap, ouder worden of levensmotto’s bijvoorbeeld’, zegt ze. ‘Soms beginnen we met een liedje, gedicht of verhaal, zoals ‘Langzaam, zo snel als zij konden’ van Toon Tellegen, over een nijlpaard en sprinkhaan die van gedaante wisselen. Dan vraag ik daarna, ‘zou je wel eens iemand anders willen zijn?’ Zo gaan we stap voor stap de diepte in. Niks moet, alles mag. Vaak komen er herinneringen naar boven, zowel positieve als verdrietige.’

Met elkaar verbinden 
Het gebeurt regelmatig dat deelnemers tijdens het Levenscafé emotioneel worden. Het is geen therapie. ‘Niet alles in het leven hoeft opgelost of veranderd te worden, soms is het leven gewoon eventjes rot. Sommig verdriet kom je nooit te boven en dat is heel normaal’, zegt Eelkje. ‘Dat zijn gezonde reacties op moeilijke situaties. Hoe fijn is het als mensen met wie je samen in één gebouw woont jouw verhaal kennen? Het doel van het Levenscafé is mensen met zichzelf en met elkaar verbinden.’ 
Eelkje ziet geregeld vooroordelen wegvallen wanneer mensen hun verhaal in de groep hebben gedeeld. ‘In zo’n groep zitten mensen met allerlei achtergronden en interesses. Ook mensen die op het eerste gezicht misschien niet direct bij elkaar aan zouden schuiven. De grotere thema’s in het leven zijn universeel. Rouw, liefde, verdriet, sterven – dat speelt bij iedereen. Deelnemers horen en begrijpen elkaar. En onderschat niet de levenswijsheid van oudere mensen. Laatst was een man vreselijk verdrietig nadat hij zijn vrouw was verloren. Niemand in de groep probeerde hem op te beuren; ze wisten uit eigen ervaring dat dat geen nut heeft. ‘Het is goed dat je huilt, dat is nodig’, zeiden ze. En dat was precies wat hij nodig had.’ 
 
Gesprek voortzetten 
Om de deelnemers aan te moedigen het goede gesprek ook buiten het Levenscafé te voeren, geeft Eelkje hen vaak een vraag mee, die ze kunnen stellen aan medebewoners. ‘’Vraag anderen ook eens naar hun sieraden’, zeg ik dan bijvoorbeeld. Want, hoe mooi is het als de deelnemers wat ze hier bij het Levenscafé doen, voortzetten in hun eigen omgeving?’